Ontdek de ruimte in de straten van Antwerpen

Op 4 oktober 1957 klinkt vanuit de ruimte een eenvoudig radiosignaal: biep, biep, biep. Spoetnik 1 kan weinig meer dan dat, maar bewijst iets ongezien: de mens kan een object in een baan om de aarde brengen.

Die kleine metalen bol opent het ruimtetijdperk en geeft het startschot voor een wedloop vol technische doorbraken, grote risico’s en historische primeurs. In enkele jaren tijd volgen het eerste dier in een baan om de aarde, de eerste man en vrouw in de ruimte en de eerste ruimtewandeling. De ruimte is niet langer onbereikbaar.

Na Spoetnik verschuift de Space Race naar een veel grotere uitdaging: kan een mens naar de ruimte reizen, er functioneren en veilig terugkeren?

Met Mercury brengt NASA de eerste Amerikanen naar de ruimte. Gemini gaat een stap verder. Astronauten blijven langer aan boord, manoeuvreren in een baan om de aarde en leren hoe twee ruimtevaartuigen elkaar kunnen naderen en veilig met elkaar worden verbonden. Ze voeren ook ruimtewandelingen uit.

Mercury leert de mens overleven in de ruimte. Gemini leert hem er werken.

Apollo begint met één bijna onmogelijke ambitie: mensen op de maan laten landen en veilig naar de aarde terugbrengen. Maar zodra de eerste voetstappen zijn gezet, verandert de opdracht. Astronauten blijven langer, voeren meer experimenten uit en trekken met een elektrische maanwagen steeds verder het onbekende terrein in.

De maan verandert zo van een verre bestemming in een wereld die mensen kunnen verkennen. De Lunar Roving Vehicle staat centraal in dit verhaal: een lichte, opvouwbare elektrische wagen die speciaal wordt ontworpen voor een omgeving zonder lucht, wegen of hulpdiensten.

Fallen Astronaut is een 8,5 centimeter groot aluminium beeldje van de Belgische kunstenaar Paul Van Hoeydonck. Tijdens de Apollo 15-missie plaatst astronaut David Scott het op 2 augustus 1971 op de maan, naast een gedenkplaat met de namen van veertien overleden astronauten en kosmonauten.

Het beeldje ligt op zijn rug en stelt een gestileerde menselijke figuur voor, zonder herkenbare nationaliteit of gender. Zo vormt het een universeel eerbetoon aan de mensen die bij de verkenning van de ruimte om het leven kwamen. Het geldt als het eerste en vooralsnog enige kunstwerk op de maan.

In het M HKA brengt een uitvoering van Fallen Astronaut het verhaal van The Space Walk terug tot de mens. Tussen alle technologische prestaties herinnert het kunstwerk aan de moed, de risico’s en de menselijke offers achter de ruimtevaart.

Locatie
M HKA – Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen
Leuvenstraat 32, 2000 Antwerpen

Openingsuren
Dinsdag tot en met zondag: 11.00–18.00 uur
Gesloten op maandag

Na de race naar de maan richten de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie hun aandacht op ruimtestations, waar astronauten en kosmonauten langere tijd kunnen leven, werken en onderzoek voeren terwijl ze rond de aarde cirkelen.

Met de Space Shuttle begint een nieuwe fase in die ontwikkeling. Het gedeeltelijk herbruikbare ruimtesysteem brengt astronauten, satellieten, wetenschappelijke instrumenten en grote onderdelen naar een baan om de aarde. Het ruimteveer functioneert tegelijk als transportmiddel, laboratorium en werkplaats.

Tussen 1981 en 2011 voeren de Space Shuttles 135 missies uit. Astronauten voeren experimenten uit, bedienen robotarmen, lanceren en herstellen satellieten en helpen het International Space Station bouwen.

Ook Europa en België maken deel uit van dit verhaal. Het door ESA ontwikkelde Spacelab creëert nieuwe mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek en in 1992 vliegt Dirk Frimout als eerste Belg naar de ruimte aan boord van Atlantis.

De aardatmosfeer vertroebelt ons zicht op het heelal en houdt bepaalde soorten licht tegen. Door telescopen in de ruimte te brengen, kunnen astronomen planeten, sterren en verre sterrenstelsels scherper bestuderen.

Hubble opende dat nieuwe venster. Vandaag bouwen telescopen op aarde en in de ruimte daarop voort. Ze kijken verder terug in de tijd, speuren naar planeten buiten ons zonnestelsel en onderzoeken waaruit sterren en verre werelden bestaan. Ook Belgische wetenschappers en ingenieurs werken mee aan verschillende van deze internationale missies.

Deze halte werd gecreëerd met ondersteuning van het Leuven Space Initiative.

Het Leuven Space Initiative is een interdisciplinair netwerk dat KU Leuven-onderzoekers verbindt die werken rond sterrenkunde, instrumentatie, materialen, coatings, aardobservatie, cryptografie, satellietcommunicatie, elektronica, ruimterecht, ruimteweer, robotica en 3D-technologie.

Het initiatief versterkt de samenwerking binnen KU Leuven en met de ruimtevaartindustrie en relevante ruimtevaartorganisaties. Zo bouwt het mee aan de positie van KU Leuven binnen de ruimtevaart.

Een ruimtestation is een van de meest bijzondere werkplekken die de mens ooit bouwde. Honderden kilometers boven de aarde leven astronauten maandenlang in gewichtloosheid. Ze delen een beperkte ruimte, voeren experimenten uit en zijn voor water, zuurstof, energie en communicatie volledig afhankelijk van technologie.

Wat met Skylab begon als een eerste langdurig verblijf in een Amerikaans ruimtestation, groeide met het ISS uit tot een ongezien internationaal project. Landen die op aarde niet altijd dezelfde belangen delen, werken er samen aan wetenschap en technologie.

Ook België stapte mee aan boord. Frank De Winne verbleef tweemaal in het ISS en werd er in 2009 commandant. Maar de Belgische betrokkenheid reikt verder dan één astronaut: achter ruimtemissies staan talloze onderzoekers, ingenieurs en technici.

Wat zij boven de aarde leren, blijft niet in de ruimte. Kennis over het menselijk lichaam, materialen, energie en gesloten leefsystemen vindt ook toepassingen op onze planeet. En dat verhaal is nog niet af: misschien werkt een van de bezoekers van vandaag later zelf mee aan een missie van morgen?

Meer dan vijftig jaar na Apollo keert de mens terug naar de maan. Deze keer gaat het niet om één landing, maar om leren hoe mensen er vaker naartoe kunnen reizen, langer kunnen werken en moeilijk bereikbare gebieden kunnen onderzoeken.

Met Artemis bouwen NASA, ESA en internationale en commerciële partners aan de nodige raketten, ruimtevaartuigen, maanlanders, ruimtepakken en communicatiesystemen. Robots gaan vooruit, onderzoeken het terrein en verzamelen informatie voordat astronauten er zelf aan het werk gaan.

De maan wordt zo een proeftuin voor langdurige missies verder van de aarde. Wat we er leren over energie, grondstoffen, mobiliteit en samenwerking tussen mens en machine, kan uiteindelijk bijdragen aan reizen naar Mars.

Mars vertoont opvallende overeenkomsten met de aarde, maar toont tegelijk hoe verschillend twee planeten kunnen evolueren. Ooit stroomde er vloeibaar water over het oppervlak. Vandaag is Mars een koude, droge wereld met een uiterst dunne atmosfeer. Onderzoek kan ons helpen begrijpen of er ooit leven ontstond en waarom de planeet zo ingrijpend veranderde.

Robots verkennen Mars al tientallen jaren. Een menselijke missie zou nieuwe onderzoeksmogelijkheden bieden, maar stelt ons ook voor een ongeziene combinatie van technische, medische en menselijke uitdagingen.

Aan de hand van acht vragen onderzoekt de immersive experience waarom we Mars willen verkennen, wat een menselijke missie zo moeilijk maakt en hoe mensen, robots en nieuwe technologieën een verblijf op de rode planeet mogelijk kunnen maken.

Mars is meer dan een verre bestemming. Het is een vraag aan de toekomst: wat moeten we vandaag ontwikkelen om morgen veilig op een andere wereld te kunnen leven?

Op 13 oktober 1944 slaat vlak bij deze plaats de eerste V2-raket op Antwerpen in. Het is het begin van maandenlange raketaanvallen op de stad en haar haven.

De V2 is ontwikkeld als oorlogswapen. Na de Tweede Wereldoorlog gebruiken de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie Duitse raketkennis, technologie en wetenschappers voor hun eigen militaire raketten en ruimtevaartprogramma’s.

De replica van de Saturn V maakt die complexe geschiedenis zichtbaar. De raket die mensen naar de maan brengt, staat hier vlak bij de plaats waar rakettechnologie dood en vernieling veroorzaakt.

Deze halte toont zo de dubbele kracht van technologie. Dezelfde kennis kan worden ingezet om te vernietigen, maar ook om te onderzoeken, te ontdekken en grenzen te verleggen.

Mars is een kunstinstallatie van de Britse kunstenaar Luke Jerram. De verlichte bol heeft een diameter van zes meter en toont het oppervlak van de rode planeet in hoge resolutie. Kraters, vulkanen en valleien worden zichtbaar op een schaal die je Mars van dichtbij laat bekijken.

De echte planeet bevindt zich miljoenen kilometers van ons vandaan. Een menselijke reis ernaartoe stelt ons voor grote uitdagingen. Hoe bereiken we Mars? Hoe beschermen we astronauten? En hoe voorzien we hen van water, voedsel en energie tijdens een langdurige missie?

Deze installatie vormt een eerste kennismaking met het Marsverhaal van The Space Walk: een gratis stadswandeling langs elf haltes met iconische ruimtevaartobjecten, van Spoetnik tot Mars. Bij halte 9 ontdek je wat een menselijke reis naar de rode planeet zo moeilijk maakt en welke technologieën nodig zijn om astronauten veilig heen én terug te brengen.

Klaar voor vertrek? Ontdek The Space Walk en zet je reis door Antwerpen voort.

Kunstwerk
Mars – Luke Jerram
Verlichte installatie, diameter 6 meter

Locatie
Stadsfeestzaal Antwerpen
Meir 78 / Hopland 31, 2000 Antwerpen

Openingsuren
Maandag tot zaterdag: 08.00–20.00 uur
Geselecteerde koopzondagen: 10.00–18.00 uur